تصنیف ماندگار «از خون جوانان وطن لاله دمیده» از شاخصترین سرودههای ملی و انقلابی ایران است که در دورههای متعدد بهنحوی تاثیرگذار توسط خوانندگان مختلف، اجرا شده است.
در طول قرون مختلف، شاعران بسیاری درباره وطن شعر سرودهاند. برخی از این آثار، همچون سرودههای فردوسی، سرشار از صلابت و شکوهاند. در دوران معاصر نیز شاعران گوناگون اشعار فراوانی درباره ایران خلق کردهاند. در کنار اشعار محمد فرخی یزدی شاعر آزادیخواه و سایر شعرا مبارز، تصنیف زیبا و سوزناک «از خون جوانان وطن لاله دمیده» از مشهورترین این آثار به شمار میآید؛ تصنیفی که هنوز هم ورد زبانهاست و هرگاه حوادثی غمانگیز رخ میدهد، همچون نغمهای اندوهبار از دل حافظه جمعی ایرانیان بر زبانها جاری میشود.
این تصنیف که بعدها به بخشی از ادبیات و شعر انقلابی ایران بدل شد، در آغاز انقلاب مشروطه و به یاد نخستین قربانیان راه آزادی سروده شده است. در توضیح معنای عبارت «از خون جوانان وطن لاله دمیده» باید گفت که این تصویر به افسانهای کهن اشاره دارد؛ افسانهای که بر اساس آن، از قطرات خون سیاوش، قهرمان اسطورهای شاهنامه، گلهای لاله از زمین روییدهاند.

در پاسخ به این سوال که شاعر از خون جوانان وطن لاله دمیده کیست، باید بگوییم این سروده اثری از شاعر بزرگ، عارف قزوینی است که اولین اجرای این تصنیف را وی خود تنها با یک سه تار انجام داده و متاسفانه هیچ نسخه صوتی از آن وجود ندارد.
پس از خود شاعر، خوانندگان بسیاری تصنیف «از خون جوانان وطن لاله دمیده» را اجرا کردهاند که از میان مشهورترین آنها میتوان به اجرای الهه در سال ۱۳۴۰ در برنامه رادیویی «گلهای رنگارنگ»، اجرای محمدرضا شجریان در سال ۱۳۵۱ با همکاری محمدرضا لطفی، و نیز اجراهای سالار عقیلی، علیرضا قربانی، پریسا و سیما بینا اشاره کرد. در میان اجراهای غیررسمیِ سالهای اخیر نیز، اجرای پرستو احمدی از این تصنیف بازتاب گستردهای داشته است.
در ادامه این بخش از «نمابان و به نقل از ستاره»، متن کامل تصنیف «از خون جوانان وطن» را میخوانید؛ همچنین میتوانید اجرای سالار عقیلی را بشنوید و آن را با کیفیت بالا دانلود کنید، با ما همراه باشید.

بند اول
هنگام می و فصل گل و گشت چمن شد
دربار بهاری تهی از زاغ و زغن شد
از ابر کرم، خطه ری رشک ختن شد
دلتنگ چو من مرغ قفس بهر وطن شد
چه کجرفتاری ای چرخ
چه بدکرداری ای چرخ
سر کین داری ای چرخ
نه دین داری،
نه آئین نه آیین داری ای چرخ
بند دوم
از خون جوانان وطن لاله دمیده
از ماتم سرو قدشان، سرو خمیده
در سایه گل بلبل از این غصه خزیده
گل نیز چو من در غمشان جامه دریده
چه کجرفتاری ای چرخ
چه بدکرداری ای چرخ
سر کین داری ای چرخ
نه دین داری،
نه آئین داری نه آیین داری ای چرخ
بند سوم
خوابند وکیلان و خرابند وزیران
بردند به سرقت همه سیم و زر ایران
ما را نگذارند به یک خانه ویران
یارب بستان داد فقیران ز امیران
چه کجرفتاری ای چرخ
چه بدکرداری ای چرخ
سر کین داری ای چرخ
نه دین داری،
نه آیین داری ای چرخ
بند چهارم
از اشک همه روی زمین زیر و زبر کن
مشتی گرت از خاک وطن هست بهسر کن
غیرت کن و اندیشه ایام بتر کن
اندر جلو تیر عدو، سینه سپر کن
چه کجرفتاری ای چرخ
چه بد کرداری ای چرخ
سر کین داری ای چرخ
نه دین داری،
نه آیین داری ای چرخ
بند پنجم
از دست عدو ناله من از سر درد است
اندیشه هر آنکس کند از مرگ، نه مرد است
جانبازی عشاق، نه چون بازی نرد است
مردی گرت هست، کنون وقت نبرد است
چه کجرفتاری ای چرخ
چه بدکرداری ای چرخ
سر کین داری ای چرخ
نه دین داری،
نه آیین داری ای چرخ
بند ششم
عارف ز ازل، تکیه بر ایام ندادهاست
جز جام، به کس دست، چو خیام ندادهاست
دل جز بهسر زلف دلارام ندادهاست
صد زندگی ننگ بیک نام ندادهاست
چه کجرفتاری ای چرخ
چه بدکرداری ای چرخ
سر کین داری ای چرخ
نه دین داری،
نه آیین داری ای چرخ
لینک دانلود با کیفیت بالا
در پایان پیشنهاد میکنیم در ستاره بخوانید: از خون جوانان وطن با اجرای حمید هیراد (فیلم)
منبع: ستاره
بدون دیدگاه